Człowiekiem jest ten, kto pojął, czym jest ciało: że ulega zniszczeniu i jest przemijające. Taki człowiek rozumie również, czym jest dusza: że jest boska, nieśmiertelna oraz że jest tchnieniem Boga, połączona z ciałem dla próby i ubóstwienia. A kto pojmuje, czym jest dusza, postępuje prawidłowo i w sposób, który podoba się Bogu: nie ulega ciału, lecz patrzy na Boga swoim umysłem i ogląda umysłowo wieczne dobra, dane duszy przez Boga.
— Pseudo-Antoni Wielki, Naszego w gronie świętych Ojca Antoniego Wielkiego pouczenia o zachowaniu ludzi i właściwym sposobie postępowania w stu siedemdziesięciu rozdziałach, [w:] Filokalia, tom 1.
Pseudo-Antoni Wielki kontynuuje rozważania wokół antropologii. Ukazuje człowieka jako osobę zintegrowaną, która ma świadomość tego kim jest i jaka jest jej natura. To jest bardzo ważne, ponieważ z tego ma wynikać zachowanie człowieka i podejmowanie przez niego właściwych decyzji życiowych. Pseudo-Antoni podaje nawet swoistą definicję człowieka. To ten, kto pojął czym jest ciało i dusza. W twierdzeniu tym przedstawione są dwa elementy ludzkiej natury: ciało i dusza. Oba są istotne. Żadnego z nich nie można pominąć. Na podstawie tych słów, można powiedzieć, że człowiek jest złożeniem ciała i duszy. Przedstawiona jest więc dychotomiczna struktura natury ludzkiej. Z tych dwóch elementów możemy wyprowadzić dwa podstawowe obszary życia człowieka: cielesny (fizyczny) oraz duchowy (dzisiaj powiedzielibyśmy, że obejmujący również elementy psychiczne).
Aby mówić o człowieku w prawdzie należy uwzględnić w jego naturze sferę fizyczną i duchową. Pierwsza, jak podkreśla Pseudo-Antoni, jest przemijająca i zniszczalna. Cechuje więc ją nietrwałość, brak stabilności, podatność na zmiany. Dojrzałość ludzka bierze pod uwagę kondycję i ograniczenia ciała. Człowiek uzmysławia sobie czym ono jest, jakie są jego granice i możliwości. Z tej świadomości ma wypływać odpowiednia postawa, która będzie uwzględniała właściwości ciała. Ze względu na jego przemijalność, nie powinno się zbytnio przywiązywać do tego, co jest z nim związane.
Druga sfera życia ludzkiego – duchowa – jest całkiem inna od pierwszej. Ma Boskie pochodzenie. Jest nieśmiertelna. Nosi w sobie życie Boże. To dzięki niej ciało może zwracać się ku temu, co Boże. Co więcej, świadomość źródła pochodzenia duszy, ma ukierunkować człowieka na Boga. To z kolei ma prowadzić do właściwego sposobu postępowania człowieka, czyli tego, co jest głównym tematem dzieła Pseudo-Antoniego Wielkiego. Antropologia zatem stanowi istotne źródło zachowań człowieka.
Modlitwa Jezusowa to praktyka, uwzględniająca całego człowieka. Nie pomija żadnego obszaru jego życia. Wyrasta z właściwej antropologii. Przede wszystkim zaś prowadzi do ukierunkowania życia ku Bogu. Kto pojmuje wartość duchowości w życiu człowieka, ten, zdaniem Pseudo-Antoniego, „patrzy na Boga swoim umysłem i ogląda umysłowo wieczne dobra, dane duszy przez Boga”.
Modlitwę Jezusową niekiedy nazywa się modlitwą umysłu. Dla wielu ojców monastycznych, umysł jest organem kontemplacji. Według Ewagriusza z Pontu pokarmem dla umysłu jest modlitwa. Ją zaś definiuje jako przebywanie umysłu w Bogu. Zatem właściwa antropologia będzie umacniała praktykę modlitwy. Ta zaś jest prostą drogą do życia z Bogiem i w Bogu.
Brunon Koniecko OSB – benedyktyn tyniecki. Do opactwa wstąpił w 2010 roku. Święcenia kapłańskie przyjął w 2018 r. Jest absolwentem administracji oraz teologii. W opactwie tynieckim był m.in. przeorem, podprzeorem i wychowawcą. Autor książek: Medytować to…, Nie żartujcie sobie z Bóstwa!, Modlitwa Jezusowa. Przewodnik po rekolekcjach Oddychać Imieniem, Droga Filokalii. 50-dniowe ćwiczenie duchowe
Jeśli chcesz otrzymywać bezpłatne powiadomienia o wszystkich tekstach, które w danym tygodniu pojawiły się na portalu modlitwajezusowa.com.pl, to zapisz się na otrzymywanie wiadomości. Jak będzie działać system powiadomień o nowych wpisach na portalu modlitwajezusowa.com.pl? Raz w tygodniu, w niedzielę o 18:00, otrzymasz wiadomość z listą najnowszych artykułów, które ukazały się na portalu modlitwajezusowa.com.pl.
