Biskup, męczennik, Ojciec Kościoła, doktor Kościoła.
Jest wpisany do kalendarza powszechnego rzymskiego. Jego wspomnienie obowiązkowe przypada 28 czerwca.
Urodził się między 135 a 140 r. w Smyrnie (Azja Mniejsza).
Znał św. Polikarpa (był uczniem Apostoła Jana), słuchał jego kazań. Nie wiadomo kiedy przeniósł się do Galii. W 177 r. zostaje bp Lyonu. Był jednocześnie bp Vienny oraz mniejszych gmin w południowej Galii. W tym obszarze język grecki był jeszcze dobrze znany. Ireneusz interweniował w Rzymie w sprawie kontrowersji na temat daty świętowania Wielkanocy.
Zachowały się po nim dwa pisma: Przeciw herezjom i Wykład nauki apostolskiej. Pierwsze przedstawia szczegółowo kilka sekt gnostyckich i podaje argumenty przeciw ich twierdzeniom. Można widzieć w nim apologetę, broniącego nauki Kościoła. Drugie dzieło prawdopodobnie zostało napisane z myślą o przygotowujących się do chrztu.
Hans von Campenhausen stwierdza, że Ireneusz jest pierwszym świadomym piszącym teologiem Kościoła chrześcijańskiego. Po raz pierwszy u niego występuje kanon czterech Ewangelii z szeregiem pism apostolskich. U niego tradycja Kościoła nie jest samodzielnym czynnikiem, niezależnym od Pisma Świętego, ale występuje ona u jego boku, potwierdzając jego świadectwo.
Niektóre jego koncepcje na trwale weszły do teologii. Do najbardziej znanych należy pojęcie rekapitulacji. To próba przedstawienia całego dzieła zbawczego Chrystusa. Idea została zaczerpnięta od św. Pawła. Można ją określić jako dzieło naprawy, odnowy, pojednania i zjednoczenia. Zdaniem Ireneusza Syn Boży dokonał dzieła naprawy, realizując pierwotny plan zbawienia, który został zakłócony (zepsuty) przez upadek Adama. Rekapitulacja oznaczałaby powtórzenie wszystkiego od początku.
Innym ważnym pojęciem, które wprowadził Ireneusz, to tradycja. Jest ona źródłem i normą wiary. Ireneusz przytacza wykaz biskupów rzymskich sięgający św. Piotra Apostoła. Ukazując ich nieprzerwaną sukcesję apostolską wskazuje, że tylko Kościoły założone przez Apostołów mogą służyć jako wzór prawowitego nauczania wiary. Z tego powodu herezje, nie mogące się wykazać sukcesją apostolską, nie są w posiadaniu prawdy.
Zmarł ok. 202 r. śmiercią męczeńską (zdaniem Grzegorza z Tours).
Ireneusz jest najważniejszym teologiem II wieku, „pierwszym z teologów wśród Ojców Kościoła”. Stał się dla swojej epoki człowiekiem wiary, wzorem sumiennego duszpasterza i niezmordowanego obrońcy nauki Kościoła.
Bibliografia:
Benedykt XVI, Święty Ireneusz z Lyonu.
F. Drączkowski, Patrologia, Pelplin-Lublin 1998.
H. von Campenhausen, Ojcowie Kościoła, tłum. K. Wierszyłowski, Warszawa 1967.
A. Żurek, Wprowadzenie do Ojców Kościoła, Kraków 1993.
Brunon Koniecko OSB – benedyktyn tyniecki. Do opactwa wstąpił w 2010 roku. Święcenia kapłańskie przyjął w 2018 r. Jest absolwentem administracji oraz teologii. W opactwie tynieckim był m.in. przeorem, podprzeorem i wychowawcą. Autor książek: Medytować to…, Nie żartujcie sobie z Bóstwa!, Modlitwa Jezusowa. Przewodnik po rekolekcjach Oddychać Imieniem, Droga Filokalii. 50-dniowe ćwiczenie duchowe
Opracowanie graficzne: Mikołaj Jastrzębski OSB
Jeśli chcesz otrzymywać bezpłatne powiadomienia o wszystkich tekstach, które w danym tygodniu pojawiły się na portalu modlitwajezusowa.com.pl, to zapisz się na otrzymywanie wiadomości. Jak będzie działać system powiadomień o nowych wpisach na portalu modlitwajezusowa.com.pl? Raz w tygodniu, w niedzielę o 18:00, otrzymasz wiadomość z listą najnowszych artykułów, które ukazały się na portalu modlitwajezusowa.com.pl.
