Bóg polecił, aby dusza, gdy ciało rośnie, była napełniana umysłem, aby człowiek wybierał z dobra i zła to, co mu się podoba. A jeśli dusza nie wybiera dobra, nie ma umysłu. Dlatego wszystkie ciała mają duszę, ale nie o każdej duszy można powiedzieć, że ma umysł. Albowiem miły Bogu umysł pojawia się u ludzi powściągliwych, świętych, sprawiedliwych, czystych, dobrych, miłosiernych i pobożnych. Obecność umysłu to pomoc w drodze do Boga.
— Pseudo-Antoni Wielki, Naszego w gronie świętych Ojca Antoniego Wielkiego pouczenia o zachowaniu ludzi i właściwym sposobie postępowania w stu siedemdziesięciu rozdziałach, [w:] Filokalia, tom 1.
Całe dzieło Pseudo-Antoniego Wielkiego dotyczy opisania tego, co jest właściwym sposobem postępowania człowieka, co prowadzi do dobra i pokoju. W tym rozdziale autor z jednej strony mówi o darze wolności. Polega on m.in. na tym, że człowiek może wybrać między dobrem a złem. Z drugiej strony chodzi o to, co się wybiera. Jeśli człowiek nie wybiera dobra, to tak, jakby nie miał umysłu. Bóg dał mu tę władzę, zdolność, aby mógł decydować o sobie i o tym, co się dzieje na świecie. Ten dar jest wielką odpowiedzialnością.
Natura ludzka to złożenie duszy i ciała. Obie rzeczywistości muszą ze sobą współgrać, aby człowiek był jednością w sobie i mógł czynić dobrze. Temu służy umysł. Jednak, jak stwierdza Pseudo-Antoni, chociaż wszystkie ciała mają duszę, to „nie o każdej duszy można powiedzieć, że ma umysł”. Posiadanie umysłu to posiadanie czegoś dobrego, to możność wyboru dobra. To odpowiedzialność za życie i kierowanie się w stronę prawdziwych wartości, jakimi są chociażby prawda i piękno.
Pseudo-Antoni wskazuje kto z ludzi posiada umysł. Wylicza cechy, jakimi takie osoby się charakteryzują: powściągliwość, sprawiedliwość, czystość, dobroć, miłosierdzie, pobożność, świętość. Do tej listy z pewnością można dołączyć jeszcze inne cechy lub cnoty. Są one charakterystyczne dla tych, co właściwie się zachowują i mają odpowiedni, zgodnie z przykazaniami Bożymi, sposób postępowania. Są to owoce życia wiarą, łaską, słowem Bożym.
Pseudo-Antoni mówi, że obecność umysłu do pomoc w drodze do Boga. Obecność umysłu oznacza obecność dobra. To także obecność innych cech i cnót, takich jak powściągliwość, sprawiedliwość, czystość, miłosierdzie, pobożność. Umysł to dar od Boga. Sam w sobie jest więc dobry. Można zrobić jednak z niego niewłaściwy użytek, niezgodny z przeznaczeniem. Podobnie zresztą, jak człowiek może podejmować zachowania destrukcyjne i postępować w niewłaściwy sposób, niezgodny z wolą Bożą.
Pomocą w drodze do Boga jest także modlitwa Jezusowa. To sprawdzona przez wieki praktykowania (zwłaszcza we wschodnich klasztorach monastycznych) droga duchowa. To modlitwa umysłu. To modlitwa powściągliwości, czystości, sprawiedliwości, miłosierdzia, pobożności. To modlitwa, która ukierunkowuje i uwrażliwia na dobro. To modlitwa, która jest wielkim dobrem i wybiera dobro. Dzięki niej możemy bardziej pragnąć dobra, a tym samym bardziej pragnąć Boga.
Brunon Koniecko OSB – benedyktyn tyniecki. Do opactwa wstąpił w 2010 roku. Święcenia kapłańskie przyjął w 2018 r. Jest absolwentem administracji oraz teologii. W opactwie tynieckim był m.in. przeorem, podprzeorem i wychowawcą. Autor książek: Medytować to…, Nie żartujcie sobie z Bóstwa!, Modlitwa Jezusowa. Przewodnik po rekolekcjach Oddychać Imieniem, Droga Filokalii. 50-dniowe ćwiczenie duchowe
Jeśli chcesz otrzymywać bezpłatne powiadomienia o wszystkich tekstach, które w danym tygodniu pojawiły się na portalu modlitwajezusowa.com.pl, to zapisz się na otrzymywanie wiadomości. Jak będzie działać system powiadomień o nowych wpisach na portalu modlitwajezusowa.com.pl? Raz w tygodniu, w niedzielę o 18:00, otrzymasz wiadomość z listą najnowszych artykułów, które ukazały się na portalu modlitwajezusowa.com.pl.
