Największą chorobą, zarazą i zgubą duszy jest nieznajomość Boga, który stworzył wszystko przez wzgląd na człowieka oraz dał mu umysł i rozum. Za sprawą tych darów człowiek wznosi się i łączy z Bogiem, rozumiejąc Go i sławiąc.
— Pseudo-Antoni Wielki, Naszego w gronie świętych Ojca Antoniego Wielkiego pouczenia o zachowaniu ludzi i właściwym sposobie postępowania w stu siedemdziesięciu rozdziałach, [w:] Filokalia, tom 1.
W bardzo dosadnych słowach wypowiada się Pseudo-Antoni Wielki na temat nieznajomości Boga. Z jednej strony trudno nie przyznać mu racji. Pismo Święte mówi w podobny sposób: Głupi [już] z natury są wszyscy ludzie, którzy nie poznali Boga: z dóbr widzialnych nie zdołali poznać Tego, który jest, patrząc na dzieła nie poznali Twórcy, lecz ogień, wiatr, powietrze chyże, gwiazdy dokoła, wodę burzliwą lub światła niebieskie uznali za bóstwa, które rządzą światem (Mdr 13,1-2).
Z drugiej strony trzeba wziąć pod uwagę, że ktoś może nie wiedzieć o istnieniu Boga, bo mu nikt nie powiedział, a rozum mu jakoś nie podpowiada. Pisze o tym św. Paweł. Mówi o tych, którzy nie uwierzyli, ponieważ nikt im nie głosił. Nikt im nie głosił, bo nikt nie został posłany (zob. Rz 10,14-15).
Kwestia poznania Boga w sposób naturalny, czyli za pomocą rozumu bez łaski Objawienia jest trudnym zagadnieniem. Pseudo-Antoni mówi, że Bóg dał człowiekowi umysł i rozum, aby mógł poznawać świat, a tym samym i Boga. Sprawa jednak nie jest taka oczywista. Czy za pomocą samego rozumu, bez Objawienia, człowiek może dojść do przekonania o istnieniu Boga? Jeden z największych umysłów wśród świętych i doktorów Kościoła – św. Tomasz z Akwinu – twierdził, że za pomocą samego rozumu tylko nieliczni mogą poznać Boga po długim czasie i z domieszką błędu.
Kościół, świadomy tego problemu, wypowiedział się na temat naturalnego poznawania Boga. Uczynił to podczas Soboru Watykańskiego I: Ojcowie soborowi stwierdzili, że „Święta Matka Kościół utrzymuje i naucza, że naturalnym światłem rozumu ludzkiego można z rzeczy stworzonych w sposób pewny poznać Boga, początek i cel wszystkich rzeczy”.
Po pierwsze trzeba powiedzieć, że jest to orzeczenie dogmatyczne. Po drugie prawda wyrażona jest w sposób ostrożny. Użyto sformułowania można, co sugeruje, że nie jest to takie oczywiste. Ponadto Boga określono jako początek i cel wszystkich rzeczy, a nie jako Boga Trójosobowego. O tym trzeba pamiętać. Trudno, wychodząc od stworzenia, dojść do przekonania, że istnieje jeden Bóg w Trzech Osobach: Ojcu, Synu i Duchu Świętym. Zagadnienie więc nie jest proste. Dogmat dotyczy wiary. Wiara jest aktem rozumu. Do wiary trzeba być pociągniętym. Wiara jest równocześnie decyzją i łaską.
Modlitwa Jezusowa jest decyzją i łaską. To decyzja, że chcę z Bogiem się spotykać, że chcę do Niego mówić, że o Nim pamiętam, że w Nim widzę nadzieję. Modlitwa Jezusowa jest też aktem rozumu. To rozumne działanie. To nie dewocja, emocjonalność, skostniały zwyczaj czy kult tradycji. Modlitwa Jezusowa jest rozumna, ale opiera się na wierze. Trudno ją praktykować bez niej. Prowadzi do poznania Boga poprzez wejście z Nim w głębszą relację.
Modlitwa Jezusowa to zwrócenie swojego życia w kierunku Boga, to oparcie się na Nim. Jeśli, jak twierdzi Pseudo-Antoni Wielki, za sprawą darów umysłu i rozumu, człowiek wznosi się do Boga i łączy z Nim, rozumiejąc Go i chwaląc, to tym bardziej będzie to czynił poprzez modlitwę Jezusową. Można ją praktykować dzięki umysłowi i rozumowi. Zawsze i wszędzie. Mówiąc inaczej, modlitwa Jezusowa to działania rozumne, godne człowieka. To poznawanie Boga.
Brunon Koniecko OSB – benedyktyn tyniecki. Do opactwa wstąpił w 2010 roku. Święcenia kapłańskie przyjął w 2018 r. Jest absolwentem administracji oraz teologii. W opactwie tynieckim był m.in. przeorem, podprzeorem i wychowawcą. Autor książek: Medytować to…, Nie żartujcie sobie z Bóstwa!, Modlitwa Jezusowa. Przewodnik po rekolekcjach Oddychać Imieniem, Droga Filokalii. 50-dniowe ćwiczenie duchowe
Jeśli chcesz otrzymywać bezpłatne powiadomienia o wszystkich tekstach, które w danym tygodniu pojawiły się na portalu modlitwajezusowa.com.pl, to zapisz się na otrzymywanie wiadomości. Jak będzie działać system powiadomień o nowych wpisach na portalu modlitwajezusowa.com.pl? Raz w tygodniu, w niedzielę o 18:00, otrzymasz wiadomość z listą najnowszych artykułów, które ukazały się na portalu modlitwajezusowa.com.pl.
