Biskup, Ojciec Kościoła, doktor Kościoła, jeden z czterech wielkich doktorów Kościoła Zachodniego.
Jest wpisany do kalendarza powszechnego rzymskiego. Jego wspomnienie obowiązkowe przypada 3 września. W Konfederacji Benedyktyńskiej obchodzone jest święto.
Urodził się ok. 540 r. w Rzymie w rodzinie senatorskiej, arystokratycznej.
Z rodziny tej wywodziło się dwóch papieży: Feliks III (483-492), prapradziad Grzegorza, oraz Agapit (535-536). Rodzice Grzegorza są czczeni jako święci. Zdobył on solidne wykształcenie. W 572 r. został prefektem miasta Rzymu i przewodniczącym senatu. Zapragnął jednak życia mniszego. W domu rodzinnym urządził klasztor i zaczął prowadzić życie ascetyczne, poświęcając się modlitwie i studium, zwłaszcza św. Augustyna. Na Sycylii, w rodzinnych majątkach, założył sześć klasztorów. W 576 r. przyjął święcenia diakonatu. Trzy lata później został wysłany jako legat papieski na dwór cesarski do Konstantynopola. Tam spędził sześć lat, żyjąc w grupie mnichów. Wtedy powstało jego największe dzieło Moralia. Komentarz do Księgi Hioba. Następnie powraca do Rzymu i staje się sekretarzem oraz doradcą papieża Pelagiusza II. W 590 r. zostaje wybrany jego następcą.
Jako papież prowadził rozległą działalność. Dokonywał reform w Kościele. Troszczył się o poziom moralny duchowieństwa, walczył z symonią, rozwijał pomoc społeczną. Zaangażował się w rozwój liturgii oraz misji. W 596 r. wysłał do Anglii grupę misyjną, która składała się z czterdziestu mnichów, na czele z Augustynem, przyszłym biskupem Canterbury.
Podejmował działania polityczne. W 592 r. zawarł układ z Longobardami, którzy grozili Rzymowi. Prowadził rozległą działalność społeczną. Benedykt XVI zauważa, że „z dochodów ze znacznych dóbr, jakie stolica rzymska posiadała w Italii, a zwłaszcza na Sycylii, kupował i rozdawał zboże, wspomagał znajdujących się w potrzebie, pomagał kapłanom, mnichom i mniszkom żyjącym w niedostatku, płacił okup za obywateli uwięzionych przez Longobardów, doprowadzał do zawieszenia broni i rozejmów”. Grzegorz określał się jako servus servorum Dei (sługa sług Bożych).
Często chorował. Praktyki ascetyczne, które podejmował prowadząc życie mnisze, nadwyrężyły jego zdrowie. Miał także słaby głos. Dlatego diakon często odczytywał jego homilie, aby wierni mogli ją usłyszeć.
Zostawił po sobie wiele dzieł. Należą do nich pisma moralno-ascetyczne, teksty liturgiczne (zwłaszcza Mszał i śpiewnik kościelny), homilie, listy (w liczbie 848). Napisał Dialogi, złożone z czterech Ksiąg. W drugiej opisał życie św. Benedykta z Nursji. To bezcenne źródło biograficzne o nim.
Benedykt XVI określa papieża Grzegorza „człowiekiem zatopionym w Bogu: w głębi jego duszy zawsze było pragnienie Boga, i właśnie dlatego był mu zawsze bliski człowiek oraz potrzeby ludzi w tamtych czasach. W strasznych, beznadziejnych czasach umiał budować pokój i przekazywać nadzieję. Ten Boży człowiek pokazuje nam, gdzie są prawdziwe źródła pokoju, skąd pochodzi prawdziwa nadzieja, stając się tym samym przewodnikiem również i dla nas w dzisiejszych czasach”. Jego działalność była tak rozległa, że można określić jego jako teologa, duszpasterza, mistyka, administratora, reformatora Kościoła, polityka.
Zmarł 12 marca 604 r. w Rzymie.
Bibliografia:
Benedykt XVI, Święty Grzegorz Wielki.
F. Drączkowski, Patrologia, Pelplin-Lublin 1998.
A. Żurek, Wprowadzenie do Ojców Kościoła, Kraków 1993.
Tyniec Wydawnictwo Benedyktynów opublikowało następujące publikacje związane ze św. Grzegorzem Wielkim:
Św. Grzegorz Wielki, Dialogi, Źródła Monastyczne, nr 23, Kraków 2007.
Św. Grzegorz Wielki, Księga reguły pasterskiej, Źródła Monastyczne, nr 30, Kraków 2024.
Św. Grzegorz Wielki, Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 1 (List, Przedmowa, Księgi I–V), Źródła Monastyczne, nr 39, Kraków 2013.
Św. Grzegorz Wielki, Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 2 (Księgi VI–X), Źródła Monastyczne, nr 41, Kraków 2006.
Św. Grzegorz Wielki, Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 3 (Księgi XI–XVI), Źródła Monastyczne, nr 44, Kraków 2007.
Św. Grzegorz Wielki, Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 4 (Księgi XVII–XXII), Źródła Monastyczne, nr 63, Kraków 2013.
Św. Grzegorz Wielki, Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 5 (Księgi XXIII–XXVII), Źródła Monastyczne, nr 75, Kraków 2015.
Św. Grzegorz Wielki, Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 6 (Księgi XXVIII–XXXII), Źródła Monastyczne, nr 77, Kraków 2016.
Św. Grzegorz Wielki, Moralia. Komentarz do Księgi Hioba, tom 7 (Księgi XXXIII–XXXV), Źródła Monastyczne, nr 78, Kraków 2016.
Św. Grzegorz Wielki, Homilie na Księgę Ezechiela. Część pierwsza, Źródła Monastyczne, nr 81, Kraków 2019.
Św. Grzegorz Wielki, Homilie na Księgę Ezechiela. Część druga, Źródła Monastyczne, nr 82, Kraków 2019.
Św. Grzegorz Wielki, Vita activa. Wybór tekstów o życiu czynnym, Kraków 2018.
Św. Grzegorz Wielki, Vita contemplativa. Wybór tekstów o życiu kontemplacyjnym, Kraków 2018.
Brunon Koniecko OSB – benedyktyn tyniecki. Do opactwa wstąpił w 2010 roku. Święcenia kapłańskie przyjął w 2018 r. Jest absolwentem administracji oraz teologii. W opactwie tynieckim był m.in. przeorem, podprzeorem i wychowawcą. Autor książek: Medytować to…, Nie żartujcie sobie z Bóstwa!, Modlitwa Jezusowa. Przewodnik po rekolekcjach Oddychać Imieniem, Droga Filokalii. 50-dniowe ćwiczenie duchowe
Opracowanie graficzne: Mikołaj Jastrzębski OSB
Jeśli chcesz otrzymywać bezpłatne powiadomienia o wszystkich tekstach, które w danym tygodniu pojawiły się na portalu modlitwajezusowa.com.pl, to zapisz się na otrzymywanie wiadomości. Jak będzie działać system powiadomień o nowych wpisach na portalu modlitwajezusowa.com.pl? Raz w tygodniu, w niedzielę o 18:00, otrzymasz wiadomość z listą najnowszych artykułów, które ukazały się na portalu modlitwajezusowa.com.pl.
