Biskup, doktor Kościoła, Ojciec Kościoła, jeden z czterech wielkich doktorów Kościoła Wschodniego.
Jest wpisany do kalendarza powszechnego rzymskiego. Jego wspomnienie obowiązkowe przypada 13 września.
Urodził się ok. 350 r. w Antiochii Syryjskiej (dzisiejsza Turcja).
Pochodził z rodziny arystokratycznej. Ojciec zmarł wkrótce po jego urodzeniu. Matka postanowiła zostać wdową, by zająć się wychowaniem syna. Otrzymał dobre wykształcenie, studiując filozofię oraz retorykę. Uczył się pod kierunkiem słynnego egzegety Diodora z Tarsu. On wdrożył Jana do egzegezy historyczno-literackiej, która jest charakterystyczna dla tradycji antiocheńskiej. Mając około 19 lat przyjął chrzest. Dwa lata później przyjął lektorat. Inspirowało go życie pustelnicze, jednak matka nie wyrażała na to zgody. Później jednak to uczynił prowadząc je przez cztery lata niedaleko Antiochii pod kierunkiem anachorety. Następnie spędził dwa lata w całkowitym odosobnieniu, wnikliwie czytając Pismo Święte. Nadmierna asceza wpędziła go w chorobę i zmusiła do powrotu do domu. Mając około 31 lat przyjął świecenia diakonatu, a pięć lat później prezbiteratu. Jako kapłan nauczał w głównych kościołach Antiochii.
W 397 roku zostaje patriarchą Konstantynopola, choć nie chciał tej godności. Dlatego użyto podstępu i Jan został porwany przy jednej z bram Antiochii przez namiestnika cesarskiego, a następnie przewieziony do Konstantynopola. Na biskupa wyświęcił go Teofil Aleksandryjski. Jan zajął się reformą Kościoła w Konstantynopolu, m.in. zakładając szpitale dla ubogich, składając z urzędu niektórych biskupów, winnych symonii, polecając mnichom żyć w klasztorach i podejmować ascezę, potępiając wystawne życie bogatych, troszcząc się o misje.
Jan był bezkompromisowy i prawy, co przysporzyło mu wiele wrogów, zwłaszcza cesarzową Eudoksję, do której kierował nauki moralne. Teofil, niezadowolony z tego, że musiał go wyświęcić, oskarżał go o wiele rzeczy. W sierpniu 403 r. zostaje złożony z urzędu przez synod zwołany przez Teofila (zwany „pod Dębem”) i skazany przez cesarza na zesłanie do Bitynii. Zamieszki w Konstantynopolu spowodowały szybkie odwołanie Jana z wygnania. Jesienią 403 r. triumfalnie powraca do stolicy. Niedługo potem w homiliach występuje przeciwko oddawaniu czci posągowi cesarzowej. Na skutek fałszerstwa jego słów, Jan ponownie zostaje złożony z urzędu. Dalej jednak odprawia liturgię i w 404 r. wojsko przerywa celebracje paschalne, a następnie cesarz Arkadiusz skazuje Jana na wygnanie do Kukuzy w Armenii. Trzy lata później przenosi go do Pityontu. Jan, zmuszony do marszu, umiera z wycieńczenia, wypowiadając słowa: „Bogu za wszystko dzięki”.
Jest najpłodniejszym z greckich Ojców Kościoła, a jego pisma zachowały się prawie w całości. Składają się z 17 traktatów, ponad 700 homilii i mów oraz 241 listów. Napisał m.in. traktat o życiu monastycznym oraz o dziewictwie i wdowieństwie. Przekazywał tradycyjną naukę Kościoła w czasach teologicznych kontrowersji, nie wykazując się jednak szczególną oryginalnością. Jego dzieła mają przede wszystkim charakter duszpasterski.
Ze względu na wielki autorytet przypisano mu także pisma apokryficzne, najwięcej spośród wszystkich greckich Ojców Kościoła. Jego kazania zdobyły wielki rozgłos i został nazwany Złotoustym (Chryzostomem), a papież Pius X ogłosił go patronem kaznodziejów.
Umarł 14 września 407 r. w Komana (Pont).
Jego ciało sprowadzono do Konstantynopola w 438 r. i złożono w kościele Apostołów. Cesarz Teodozjusz II, syn Eudoksji, położył swą głowę na trumnie Jana i modlił się o przebaczenie grzechów dla swoich rodziców. W 1204 r. jego relikwie przeniesiono do Rzymu, do pierwotnej bazyliki konstantyńskiej. Obecnie znajdują się w kaplicy Chóru Kanoników w Bazylice św. Piotra. Natomiast 24 sierpnia 2004 r. znaczna ich część została podarowana przez Jana Pawła II Patriarsze Konstantynopola Bartłomiejowi I.
Po jego śmierci powstała także Liturgia św. Jana Chryzostoma, która jest do dziś odprawiana w Kościele Wschodnim i została przełożona także na inne języki.
Bibliografia:
Benedykt XVI, Święty Jan Chryzostom.
F. Drączkowski, Patrologia, Pelplin-Lublin 1998.
A. Żurek, Wprowadzenie do Ojców Kościoła, Kraków 1993.
Brunon Koniecko OSB – benedyktyn tyniecki. Do opactwa wstąpił w 2010 roku. Święcenia kapłańskie przyjął w 2018 r. Jest absolwentem administracji oraz teologii. W opactwie tynieckim był m.in. przeorem, podprzeorem i wychowawcą. Autor książek: Medytować to…, Nie żartujcie sobie z Bóstwa!, Modlitwa Jezusowa. Przewodnik po rekolekcjach Oddychać Imieniem, Droga Filokalii. 50-dniowe ćwiczenie duchowe
Opracowanie graficzne: Mikołaj Jastrzębski OSB
Jeśli chcesz otrzymywać bezpłatne powiadomienia o wszystkich tekstach, które w danym tygodniu pojawiły się na portalu modlitwajezusowa.com.pl, to zapisz się na otrzymywanie wiadomości. Jak będzie działać system powiadomień o nowych wpisach na portalu modlitwajezusowa.com.pl? Raz w tygodniu, w niedzielę o 18:00, otrzymasz wiadomość z listą najnowszych artykułów, które ukazały się na portalu modlitwajezusowa.com.pl.
